Ömer Seyfettin’in Hayatı Ve Eserleri – Proje Ödev

ÖMER SEYFETTİN
( 1884 – 1920 )

ÖMER SEYFETTİN

     Türk
edebiyatının önde gelen hikâye yazarlarındandır. Türkiye kısa hikâyeciliğinin
kurucu ismidir. Ayrıca edebiyatta Türkçülük  akımının kurucularındandır. Türkçede
sadeleşmenin savunucusudur. Kısa ömrüne pek çok eser sığdırmıştır.

     28 Şubat 1884’te Gönen’de doğdu. 6 Mart
1920’de İstanbul’da henüz 36 yaşındayken yaşamını yitirdi. Çağdaş Türk
öykücülüğünün ile “Milli
Edebiyat Akımı“nın
kurucularından. Kafkas göçmenlerinden Yüzbaşı Ömer Şevki Bey’in oğludur.
Öğrenimine Gönen’de başladı. Babasının görevi nedeniyle sürekli yer
değiştirmemeleri için annesiyle birlikte İstanbul’a gönderildi. 1892’de
Aksaray’daki Mekteb-i Osmaniye’ye yazdırıldı. 1896’da Eyüp’teki Baytar
Rüşdiyesi’ni bitirdi. Edirne Askeri İdadisi’nden sonra 1903’te İstanbul’da
Mekteb-i Harbiye’den mezun oldu. Mülazım (teğmen) rütbesiyle orduya katıldı.
İzmir Zabitan ve Efrat Mektebi’nde bir süre öğretmenlik yaptı.

     1908’de merkezi Selanik’te olan 3’üncü
Ordu’da görevlendirildi. 1911’da ordudan ayrıldı. Ama Balkan Savaşı çıkınca
tekrar askere alındı. Sırp ve Yunan cephelerinde savaştı. Yanya Kalesi’nin
savunması sırasında Yunanlılara esir düştü. Bir yıl süren tutsaklıktan sonra
İstanbul’a döndü. Kısa bir süre “Türk Sözü” dergisinin başyazarlığını
yaptı. 1914’te Kabataş Lisesi’ne edebiyat öğretmeni olarak atandı. Ölümüne dek
bu görevi sürdürdü. Yazmaya Edirne’deki öğrenciliği sırasında başladı. İlk
şiiri “Hiss-i Müncemid” “Ömer” imzasıyla 1900’de
“Mecmua-i Edebiye”de yayınlandı. İlk öyküsü “İhtiyarın
Tenezzühü” 1902’de Sabah gazetesinde yer aldı. İzmir ve Makedonya’da
görevliyken yazdığı şiir, öykü ve makaleler çeşitli dergilerde çıktı. Askerliğe
ara verdiği dönemde ise yazıları “Rumeli” gazetesi ve çeşitli dergilerde yayınlandı.

     Selanik’te yayınlanan “Genç Kalemler” dergisindeki yazılarıyla ünlendi. Derginin
ikinci dizisinin ilk sayısında Nisan 1911’de yayınlanan “Yeni Lisan”
başlıklı yazısı “Milli Edebiyat” akımının başlangıç bildirgesidir.

     Yazılarında, yalın, halkın konuştuğu ve
anladığı bir dil kullanmak gerektiğini savundu. Türkçe’nin kendi kurallarına
uygun yazılmasını, Arapça ve Farsça sözcüklerden arındırılmasını istedi. Milli
Edebiyat akımının öncülüğünü Ziya Gökalp ve Ali Canip
Yöntem‘le birlikte
sürdürdü.

     1’inci Dünya Savaşı yıllarında “Yeni
Mecmua”da yayınlanan öyküleriyle ününü iyice yaygınlaştırdı. Öykülerini
kişisel deneyimlerine, tarihsel olaylara ve halk geleneklerine dayandırdı. Günlük konuşma dilini kullanması, öykülerine canlı ve etkileyici bir
özellik verdi. Çok değişik konular işledi. Bunları anlatırken yergiye,
polemiğe, komik durumlara ve toplumsal yorumlara da yer verdi.

Ömer Seyfettin, olay ya da
Maupassant tarzı öykücülüğün kurucu ismidir. Öykülerinde büyük oranda realizm
etkisinde olduğu görülmektedir. Öykülerindeki kahramanlar için çok yönlü ve
derin bir psikolojik çözümleme yapmamıştır. Öykülerinde anlatımı daha etkili
kılmak için efsanelerden, atasözlerinden, deyimlerden ve halk hikâyelerinden
sık sık faydalanır. Öyküleri genellikle sürpriz bir sonla bitmektedir.

     Ölümünden sonra 1926’da öykülerini önce
Ali Canip Yöntem derledi. Ardından Ahmet Halit Kitabevi 1936’da bir derleme
yaptı. 1950’den sonra Şerif Hulusi, öykülerini yeniden gözden geçirip 10 cilt
halinde yayınladı. Rafet Zaimler Yayınevi 1962’de 30 öykü daha ekleyerek 11
ciltlik bir külliyat halinde yayınladı.

       Son olarak Bilgi Yayınevi, “Bütün
Eserleri” adıyla tüm öykülerini 16 kitapta topladı. Kahramanlar, Bomba,
Yüksek Ökçeler, Yüzakı, Yalnız Efe, Falaka, Aşk Dalgası, Beyaz Lale, Gizli
Mabet bu dizideki öykü kitaplarından bir bölümü.

İnceleme kitaplarında “Tarhan”,
“Ayın Sin” rumuzlarını kullandı.

ESERLERİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

Bahar ve Kelebekler: Genç Kalemler ’de yayımlanan öykülerinden biridir.
Yeni Lisan makalesinde ortaya koyduğu hususları örnekleyen kullanımlar içermesi
açısından önemlidir. Yani “yeni lisan” konusunda dile getirdiği teorinin
pratiğe dönüşmüş halidir.

At: 1908’de yayımlanmıştır. Ömer Seyfettin öykücülüğünün
ana hususları ihtiva eden karakteristik metinlerden biridir.

ÖMER SEYFETTİN’İN ÖYKÜLERİNDEKİ ANA HUSUSLAR:

·        
Yirminci yüzyılda
yaşama şuuru ve gerçekçilik

·        
Mazi ve kahramanlık
hasreti

·        
Duru bir Türkçe

·        
Buruk bir mizah

Öyküleri Şu Alt Başlıklar
Etrafında Ele Alınabilir:

Tarihî hikâyeler

     Peçevi Tarihi başta olmak üzere Ömer
Seyfettin bir dizi konusunu tarihten alan hikâye yazmıştır. Bu hikâyelerin
amacı, Türk devletinin güçlü yönlerini öne çıkarmaktır. Devlet adamları,
askerler bu öykülerin ana kadrosunu oluşturmaktadır.

·        
Başını Vermeyen Şehit
:  Konu, Peçevi Tarihi’nde geçen manzum
bir destandan alınmıştır.

·        
Kütük

·        
Vire

·        
Ferman

·        
Kızılelma Neresi?

·        
Pembe İncili Kaftan

Balkanlar İle İlgili Hikâyeler

     Balkanları iyi bilen Ömer Seyfettin, bir
kısmı da kendi başından geçen hikâyeler kaleme almıştır. Ömer Seyfettin, Balkan
Savaşı sırasında orduya çağrılmış, o günlerde kısa kısa yazdığı günlükleriyle o
günlerin iç burkan acı şartlarını ortaya koymuştur. En acı olayları; keskin ve
kısa ifadelerle anlatan bu rûz-nâme, Balkan Savaşı hakkındaki önemli
belgelerden biridir. Yunanlılara esir düşen Ömer Seyfettin, Nafliyon
kasabasında 10 ay kadar kalmış ve 15 Kasım 1913’te esaretten kurtulmuştur.

·        
Bomba

·        
Beyaz Lale

·        
Nakarat

·        
Hürriyet Bayrakları

Çanakkale Savaşı ile İlgili
Öyküler

·        
Çanakkale’den Sonra

·        
Mefkûre

·        
Aleko Bir Çocuk

·        
Kaç Yerinden

Çocukluk ve Gençlik Hatıralarından Yola Çıkarak
Yazdığı Öyküler

·        
İlk Namaz

·        
Anda

·        
Kaşağı

·        
Falaka

Masal ve Fanteziler

·        
Kurumuş Ağaçlar

·        
Herkesin İçtiği Su

·        
Üç Nasihat

Türkçülük Düşüncesini Telkin Etmek Üzere Yazmış Olduğu
Öyküler

·        
Primo Türk Çocuğu

·        
Ashab-ı Kehfimiz

Önemli Açıklama

Ömer Seyfettin’in Efruz Bey ve
Ashab-ı Kehfimiz adlı eserleri kimi kaynaklarda roman, kimi kaynaklarda ise
uzun hikâye olarak adlandırılmaktadır. Son yıllarda yapılan araştırmalara göre
bu eserler Batı edebiyatında örnekleri görülen novella bağlamında
değerlendirilmelidir.

·        
Ömer Seyfettin bizzat
kendisi Ashab-ı Kehfimiz için “İçtimaî bir roman” değerlendirmesini yapmıştır.

·        
“Ashab-ı Kehfimiz” ve
“Hürriyet Bayrakları” adlı eserler, Osmanlıcılık ideolojisinin iflas ettiği ana
fikrine dayanmaktadır.

·        
Ömer Seyfettin kendi
edebiyat dünyasını değerlendirdiği bir yazısında gerçekçiliği Baha Tevfik’ten;
sade dili ise Maupassant ve Türkçü Necip’ten öğrendiğini dile getirmiştir.

Efruz Bey

     Ömer Seyfettin Efruz Bey tipiyle,
1910-1918 arasında ülkenin düşünce ve siyaset alanında öne çıkan, biraz
gösteriş budalası, yarı aydın ve kendilerini soylu sanan birtakım tanınmış
kişileri karikatürize etmiştir.

Diğer Eserleri

·        
Şiir: Ömer Seyfeddin’in Şiirleri

·        
Oyun: Mahcupluk İmtihanı

·        
Çeviri: İlyada ve Odyseissa (Tam bir çeviri değildir!)

ÖMER
SEYFETTİN’İN ESERLERİ

ŞİİR: 

·        
Ömer Seyfettin’in
Şiirleri (1972, Fevziye Abdullah Tansel derlemesi)

ROMAN:

·        
Ashâb-ı Kehfimiz
(1918)

·        
Efruz Bey (1919)

·        
Yalnız Efe (1919,
1988)

İNCELEME:

·        
Milli Tecrübelerden
Çıkarılmış Ameli Siyaset (1912)

·        
Yarınki Turan Devleti
(1914)

·        
Türklük Mefkûresi
(1914)

·        
Türklük Ülküsü (ilk 3
kitap bir arada ölümünden sonra, 1975)

ÖYKÜLERİ