5. Sınıf Fen Bilimleri YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK Ünitesi Konu Anlatımı Ders Özeti

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ

4.ÜNİTE :YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK

KONU ÖZETİ

KONULAR

BASİT
ELEKTRİK DEVRESİ

Devrede Ampullerin Parlaklığını Nasıl Değiştirebiliriz?

Basit bir elektrik devresinde

•              
pil

•              
ampul

•              
anahtar

•              
bağlantı kablosu

•              
 duy   bulunur.

Bir devrede birden fazla ampul ve pil de bulunabilir.

Devrede ampullerin ışık verebilmesi için devreyi oluşturan tüm elemanlar çalışır
durumda olmalıdır.

Devrenin anahtarını kapattığımızda ampul ya da ampuller ışık verir.Devrede
anahtar açıkken ampul ışık vermez.

Anahtarı kapattığımızda tellerden elektrik akar, ampul ya da ampullere
elektrik ulaşarak devre tamamlanır ve ampul ışık verir.

Ampul Sayısının Değiştirilmesi

Bir devrede ampulün daha parlak ışık vermesini sağlayabiliriz. Ampul sayısı
fazla olduğunda pilden gelen elektrik enerjisi ampuller arasında paylaşıldığı için
ampullerin parlaklığı azalır.Eğer
bir devredeki ampul sayısını azaltırsak devre içinde kalan diğer ampul veya
ampullerin parlaklığını arttırmış oluruz.

Bir devrede pil sayısı sabit tutulup ampul sayısı değiştirilerek ikinci bir
devre oluşturuluyor.

I. devredeki ampul sayısı 3’e çıkarıldığında pilin sağladığı elektrik
enerjisi yeterli olmayacağından ampuller ışık vermez.

Her iki durumda da pil sayısı sabit tutuluyor, ampul sayısı değiştiriliyor. Bu nedenle pil
sayısı kontrollü değişken, ampul sayısı bağımsız değişkendir.
Ampullerin parlaklığı ampul sayısına bağlı olarak değiştiği için bağımlı değişkendir.

Basit bir elektrik devresinde ampul sayısını artırarak ya da azaltarak
ampulün parlaklığını değiştirebiliriz.

Devre Elemanlarının Sembolle Gösterimi

Devrelerde kullanılan ampul, pil ve anahtar farklı şekillerde ve özellikte
olabilir. Ancak bu elemanların devredeki işlevleri hep aynıdır, değişmez.

Devredeki elemanları çizmek zaman alacağından, elemanların şekil ve özellikleri
farklı olabileceğinden her bir eleman sembolle gösterilir.

Şekil l’deki devreyi sembollerle şekil ll’deki gibi gösterebiliriz.

sembolleri ile gösterilir. Devrede ampullerin yerleştirildiği duyların
sembolle gösterimi yapılmaz.

Dünyanın her yerinde devre elemanlarının sembolle gösterimi aynıdır. Böylece
herhangi bir ülkede yapılan bir aletin devresinin gösterimi bütün ülkelerde anlaşılır.
Elektrikli aletlerin devreleri kullanım kılavuzlarında yer alır. Alet bozulduğunda
bu kılavuzlara bakılarak tamir edilir.

Çalışmayan Devreler

  Şekildeki I. devrede ampul ışık
vermemektedir. Pilin – kutbu ile ampul arasında bağlantı sağlanmamıştır.

II. devrede ise devreye enerji sağlayan pil bağlanmadığı
için ampul ışık vermez.

Bir devrenin çalışmamasının nedenleri:

•              
Pilin devreye yanlış bağlanması,

•              
Ampulün bozuk olması,

•              
Kablolarda kopukluk olması,

•              
Pilin ya da pillerin gücünün ampullleri yakmaya
yetmemesi olabilir.

Pil Sayısının
Değiştirilmesi

Basit bir elektrik devresinde pil sayısını artırıp
azaltarak da ampulün parlaklığını değiştirebiliriz.

 I. devredeki ampul sayısı sabit
tutulup pil sayısı artırılarak II. devre oluşturuluyor. Bu

devrede ampule daha fazla elektrik enerjisi verildiği için ampul daha parlak ışık
verir.

Pil sayısını l’e indirdiğimizde ampulün parlaklığı azalır.

Basit elektrik devrelerinde devreye bağlanan her bir pil ampulün parlaklığının artmasına
neden olur.

Yukarıdaki devrelerde

•   Pil sayısı       ► Bağımsız değişken

• Ampul sayısı—►Kontrollü değişkendir.

• Ampulün parlaklığı pil sayısına bağlı olarak değiştiği
için bağımlı değişkendir.

Ampulün parlaklığını değiştirmek için oluşturduğumuz
durumlardaki değişkenleri tabloda gösterelim.