KUVET VE HAREKET
YAY
·
Yaylar esnek
cisimlerdir.
·
Üzerine
kuvvet etki ettiğinde şekli değişebilen, kuvvet ortadan kalktıktan sonra
tekrar eski haline dönebilmektedir.
·
Yaylar
sıkıştırılabilir
·
Yaya
uygulanan kuvvete karşı yayda uygulanan kuvvete zıt yönde bir itme kuvveti
uygular
iŞ
Bir kuvvet cisme uygulandığı doğrultuda yol aldırabiliyorsa fiziksel
anlamda iş yapılır.
iş yapılabilmesi için;
1.Kuvvet gerekli
2.Kuvvet doğrultusunda cismin yol
alması gereklidir
ENERJİ
Bir cismin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. İş yapabilmek için
enerjiye ihtiyaç vardır. Bir cisim üzerinde iş yapıldığında o cisim enerji
kazanır. İşin birimi Joule olduğuna göre enerjinin birimi de Jouledür
Enerji
çeşitleri:
1) Kinetik Enerji:
Hareket eden cisimlerin sahip olduğu enerjiye hareket enerjisi ya da kinetik
enerji denir. Canlı veya cansız hareket eden her varlığın kinetik enerjisi
vardır. Bu varlıklar duruyor ise kinetik enerjileri yoktur.
Kinetik enerji;
·
Cismin
süratine bağlıdır. Cismin sürati artıkça kinetik enerjisi de artar, cismin
sürati azaldıkça kinetik enerjisi de azalır.
·
Cismin
kütlesine bağlıdır. Cismin kütlesi artıkça kinetik enerjisi de artar.
2) Çekim
Potansiyel Enerjisi:
Cisimlerin konumlarından dolayı
sahip oldukları enerjiye çekim potansiyel enerji denir. Konumlarından dolayı
sahip olduğu enerji bünyelerinde sahip oldukları enerjidir.
Potansiyel
enerji;
·
Cismin
yerden yükseklğine bağlıdır. Yerden yükseklik arttıkça potansiyel enerjide
artar.
·
Cismin
kütlesine bağlıdır. Cismin kütlesi artıkça potansiyel enerjisi de artar.
3) Esneklik Potansiyel
Enerjisi:
Esnek cisimlerin sıkışma ve gerilme
sonucu sahip oldukları enerjiye esneklik potansiyel enerjisi denir.
Esneklik
potansiyel enerjisi;
·
Kullanılan
cismin esneklik özelliğine,
·
Esnek
maddenin sıkışma veya gerilme miktarına bağlıdır.
Enerji
Dönüşümleri
Enerjinin, kimyasal enerji, kinetik
enerji, potansiyel enerji, ısı enerjisi ve elektrik enerjisi gibi çeşitleri
vardır. Enerji bir türden başka bir türe dönüşebilir.
Kömürün soba ya da kalorifer
kazanında yakılarak ısı enerjisi elde edilir.
İnsanlar besinlerden aldıkları
enerjiyi vücutlarında depolar ve bir iş yaptıklarında bu enerji kullanarak iş
yaparlar.
Elektrik enerjisi lambalar
yardımıyla ışık enerjisine, ütü, klima ve ısıtıcı yardımıyla ısı enerjisine,
motor yardımıyla hareket enerjisine dönüşür.
Enerji kaynaklarını iki gruba ayırabiliriz.
1-Yenilebilen enerji kaynakları: tükenmeyen enerji kaynağıdır.
Güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, akarsu ve dalga enerjisi yenilebilen enerji
kaynaklarıdır.
2-Yenilenemeyen
enerji kaynakları: yenilenemeyen yani bir süre sonra tükenecek olan
enerji kaynaklarıdır. Bunlar petrol, kömür, doğal gaz
Basit
Makineler
İşlerimizde kolaylık sağlayan bir ya da iki parçadan meydana gelen
araçlara basit makine denir.
Basit makinler;
Uygulanan kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü değiştirerek
iş yapma kolaylığı sağlar.
Hiçbir makinede işten kazanç olmaz
1A Kaldıraçlar
Destek noktası da denen sabit bir
nokta etrafında dönebilen cisimlere kaldıraç denir.
2) Makaralar:
i-Sabit
Makara
Kendi çevresinde dönebilen yer
değiştirme hareketi yapmayan makaradır.
Sabit makarada yükün ağırlığı
uygulanan kuvvetin büyüklüğüne eşittir
ii. Hareketli Makara
Hem kendi çevresinde dönebilen hem de yüke bağlı olduğu için yükle
beraber hareket edebilen makaradır
3) Eğik Düzlem:
Eğik düzlemin boyu arttıkça cisme uygulanan kuvvette o kadar azalır.
4)Dişliler:
Bir eksen etrafında dönebilen
silindir şeklindeki çarklardır.
NOT: Dişlilerde;
Dönme sayısı yarıçap ile ters
orantılı olarak değişir.
Dönme sayısı diş sayısı ile ters orantılı olarak
değişir
5) Vidalar
Üzerinde
küçük eğimli diş bulunan silindire vida denir
Sürtünme Kuvveti
Sürtünme kuvveti diğer kuvvetlerden biraz farklıdır. Bir kuvvet duran bir cismi
harekete geçirebilir ama sürtünme kuvveti hareket sağlayamaz.
kuvvetinin durdurucu veya yavaşlatıcı etkisi olduğuna örnek olarak;
Otomobillerin fren yapması,
Ayakkabıların altının tırtırlı olmasının kaymayı engellemesi,
Paraşütün düşüş hızını azaltması,
Yuvarlanan topun bir süre sonra durması,
Haltercilerin ellerine sürtüğü tozun kaymayı engellemesi
1. Aşağıda bulunan aynı büyüklükteki toplardan hangisinin
kinetik enerjisi en büyüktür?
2.
Kütlesi 2 kg olan cisim aşağıya doğru düşerse hangisi azalır?
a. Kinetik enerji b.
Kütle c.
Potansiyel enerji d. Hız
3. Küçük çocuğun, büyük çocuğu kaldırabilmesi için
ne yapılmalıdır?
a. Destek büyük çocuğa doğru kaydırılmalı
b. Destek küçük çocuğa doğru kaydırılmalı
c. Küçük çocuk desteğe doğru yürümeli
d. Daha kalın çubuk kullanılmalı
4.
Yukarıda ağırlık-uzama miktarı grafiği verilen yay ile ilgili
aşağıda verilen 1-2-3’inci soruları yanıtlayınız.
1. 30N’luk kuvvet yayı kaç cm uzatır?
a. 2 b.
4 c. 6 d. 8
2. Yayın 4cm uzaması için kaç Newtonluk kuvvet gerekir?
a. 10 b.
20 c. 30 d. 40
3. Yaya 60N’luk kuvvet asılırsa yay kaç cm uzar?
a. 6 b.
8 c. 10 d. 12
