1. ÜNİTE HAKLARIMI ÖĞRENİYORUM
İÇİNDE
BULUNDUĞUMUZ GRUPLAR
Kurum : daha çok resmi niteliği olan,devletin
denetim ve kontrolüne açık olan büyük gruplardır.
Gruplar ve kurumlar
insanların ortak bir amaç için bir araya gelmeleriyle oluşurlar. İnsanların
birlikte yaşamaları ve ihtiyaçları bazı grupların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Zamanla toplumda yeni ihtiyaçların oluşması, yeni
grupların da ortaya çıkmasını sağlamıştır. Aşağıda içinde bulunduğumuz bazı
grup ve kurumlar gösterilmiştir:
|
AİLE(GRUP) |
OKUL(KURUM) |
|
* Yeme, içme,sevgi,saygı * * Ortak |
* Eğitim * Toplumun her * Bireylerin |
|
OYUN GRUBU |
ÖDEV GRUBU |
|
* * |
* Öğrencilerin * Grup tek başına yapılamayacak ödevi yapmak amacıyla |
İÇİNDE BULUNDUĞUMUZ GRUPLAR DA ROLLERİMİZ
Bir insan bir gün içerisinde birden fazla grup
içerisinde yer alabilir.
Yukarıdaki Şemada bir
aile, okul ve halk oyunları gruplarının bazı üyeleri gösterilmiştir. Şemada
görüldüğü gibi:
* Ayşe, Hasan ve Hüseyin aynı ailenin üyeleridir.
* Ayşe ve Hasan aynı aile ve okul grubunda yer
almaktadırlar.
* Hüseyin ve Hasan aynı
aile ve halk oyunları grubunda yer almaktadırlar.
* Hasan şemada gösterilen
her üç grupta da yer almaktadır.
Bireyler ait oldukları
gruplarda farklı rolleri üstlenirler.
Hasan;
* Aile grubunda çocuk
rolünü,
* Okul grubunda öğrenci
rolünü,
*
Halk oyunları grubunda lider rolünü üstlenmiş olabilir.
Rol: Bir iş grup ya da kurumda bir kimse ya da
bir şeyin üstüne düşen göreve rol denir.
Aşağıdaki tabloyu
inceleyiniz.
|
Bazı Gruplar/Kurumlar |
Bulunan Bazı Roller |
|
Aile |
Dede, babaanne, anneanne, baba, anne, kardeş |
|
Okul |
Müdür, öğretmen, öğrenci |
|
Oyun Grubu |
Lider, arkadaş, oyuncu |
|
Çalışma Grubu |
Lider, sözcü, yazıcı, üye |
|
Tiyatro Grubu |
Çalıştırıcı, oyuncu, izleyici |
|
Spor Kulübü |
Çalıştırıcı, oyuncu, takım arkadaşı |
İnsanların grup içerisindeki
rolleri özelliklerine göre belirlenir. Yaş, fiziksel özellikler, kişilik
özellikleri,ilgi ve yetenekler rollerin belirlenmesinde etkili olmaktadır.
Eğitim durumu ve geçmiş yaşantılar da rollerin üzerinde
önemli bir etkiye sahiptir.
ROLLERİMİZİN GEREKTİRDİĞİ HAK VE SORUMLULUKLAR
İnsanların içinde bulundukları gruplarda edindikleri
roller o insanlara bazı haklar sağlar. Aynı
şekilde bu rollerin insanlara yüklediği bazı sorumluluklar
da bulunmaktadır.
Aşağıdaki şemada bir kişinin içinde bulunduğu gruplar ve
bu kişinin bazı rolleri gösterilmiştir.
Bu bileyim rollerine
ilişkin hak ve sorumluluklarını birlikte inceleyelim.
|
Roller |
Haklar |
Sorumluluklar |
|
Evlat |
Barınma, yeme, içme, |
Ailesi için |
|
Öğrenci |
Eğitim |
Okul kurallarına |
|
Takım Arkadaşı |
Oyunlarda ve |
Çalıştırıcının |
ÇOCUK OLARAK HAKLARIMIZ
Çocuklar yetişkinlerden farklı fiziksel ve kişisel
özelliklere sahiptirler. Ayrıca çocuklar sürekli bir büyüme ve gelişme
göstermektedirler. Bu nedenle İnsanların sahip olduğu temel hakların yanında
çocuklar farklı haklara da sahiptirler. Her birey uluslararası yasalara göre 18
yaşına kadar çocuk sayılmaktadır. Bu nedenle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
20 Kasım 1989 tarihinde Çocuk Hakları Sözleşmesini
kabul etmiştir. 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlüğe giren bu sözleşmeye Türkiye de
dahil olmak üzere yaklaşık 142 ülke taraf olmuştur.
* Hiç bir çocuk ırk, renk, cinsiyet, dil, din,
siyasal inanç nedeniyle ayrı tutulamaz.
* Her çocuk korunmalı, iyi bakım görmeli ve
yetiştirilmelidir. Yasalar çocuğun yararınadır. Çocuğun korunması ile ilgili
yasalar hazırlanmalı.
* Her çocuğun isim ve yurttaşlık hakkı vardır.
* Her çocuğun sosyal güvenlik, sağlıklı büyümek,
iyi bakım ve uygun eğitim görmek hakkıdır.
* Engelli ve uyumsuz çocukların başarılı ve
güçlü yetiştirilmeleri haklarıdır.
* Sevgi esirgenmemelidir.
Her yerde ilgi, sevgi, yardım görmek çocukların hakkıdır.
* İlköğretim
parasız ve zorunludur.
* Ana baba çocuğuna bakmakla yükümlüdür.
* Çocuk ırk, din, ayrılık oluşturan baskılardan
korunmalıdır.
TÜRKİYE’DE ÇOCUK HAKLARI
Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeyi kabul eden ülkemizde
çocuk hakları anayasa ve yasalarla güvence altına alınmıştır.
Anayasamızın 41. maddesinde;
“Aile,
Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet ailenin
huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile
planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,
teşkilatı kurar.
Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek
yararına açıkça aykırı olmadıkça, anne ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma
ve sürdürme hakkına sahiptir.
Devlet her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları
koruyucu tedbirleri alır.” denilmektedir. Yine anayasamızın
61. maddesinde;
“Devlet korunmaya muhtaç çocukların topluma
kazandırılması için her türlü tedbiri alır. Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri
kurar veya kurdur.” denilmektedir.
Bu madde doğrultusunda
kurulan en önemli kurum Başbakanlığa bağlı
SHÇEK’tir.(Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu)
Anayasamızın 50. maddesinde;
“Kimse
yaşına cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve
kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından
özel olarak korunurlar.” denilerek çocukların yaşlarına ve gelişim düzeylerine uymayacak
işlerde çalıştırılamayacakları açıkça ifade edilmiştir.
Türkiye’de
iş yasasının 67. maddesine göre çalışma yaşı 15 olarak belirlenmiştir. 15
yaşından küçük çocukların çalıştırılmaları yasaktır. Aynı yasada “çocukların
sağlık ve gelişmelerine okul veya mesleki eğitim ve mesleğe yönelten
programlarına devamlarına yahut öğrenimden yararlanma kabiliyetlerine zarar
vermeyecek nitelikteki hafif işlerde” çalışabilecekleri belirtilmiştir.
